Για ενδέκατη συνεχή χρονιά, «Το Κιβώτιο» του Άρη Αλεξάνδρου επιστρέφει στο Studio Μαυρομιχάλη. Η παράσταση του Θεατρικού Οργανισμού Νέος Λόγος, που όλα αυτά τα χρόνια συνόδευσαν συνεχόμενα sold out, ξεκινά τις 9 Οκτωβρίου 2026 και θα δοθεί για έντεκα τελευταίες παραστάσεις, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2027.

Ο Άρης Αλεξάνδρου (1922-1978) ανήκει στους ποιητές της μεταπολεμικής γενιάς και έγινε ευρύτερα γνωστός για τις μεταφράσεις του, κυρίως του Ντοστογιέφσκι και άλλων Ρώσων κλασικών. Το «Κιβώτιο», το μοναδικό του μυθιστόρημα, έχει χαρακτηριστεί ένα από τα σημαντικότερα κείμενα του εικοστού αιώνα στην Ελλάδα.

Στη σκηνή του Studio Μαυρομιχάλη το έργο μεταφέρεται σε δραματουργική επεξεργασία και σκηνοθεσία Φώτη Μακρή και Κλεοπάτρας Τολόγκου, με τον Φώτη Μακρή στον κεντρικό ρόλο, ερμηνεία που του χάρισε υποψηφιότητα για το βραβείο «Κάρολος Κουν».

Η υπόθεση τοποθετείται στα τέλη του ελληνικού εμφυλίου πολέμου. Μια ομάδα ανταρτών αναλαμβάνει, μετά από εντολή του Γενικού Αρχηγείου, να μεταφέρει μέσα από εχθρικό έδαφος ένα κιβώτιο αγνώστου περιεχομένου, με παραλήπτη τη διοίκηση μιας ανταρτοκρατούμενης πόλης.

Στη διάρκεια της αποστολής η ομάδα χάνει σταδιακά τα μέλη της, μέχρι που σώζεται ένας μόνο αντάρτης, ο οποίος τελικά κατορθώνει να παραδώσει το κιβώτιο. Όταν όμως φτάνει στον προορισμό του, διαπιστώνεται πως το κιβώτιο είναι άδειο και ο αντάρτης φυλακίζεται από τους ίδιους τους συντρόφους του ως δολιοφθορέας.

Σε μια συγκλονιστική προσπάθεια να αποδείξει την αθωότητά του, ο τελευταίος επιζών εξηγεί και ερμηνεύει, ξανά και ξανά, το νόημα της παράδοξης αποστολής. Δεν γνωρίζει τίποτα για την ταυτότητα του ανακριτή ούτε για τους δεσμώτες του, καθώς δεν εισπράττει καμία αντίδραση στις συχνά αντικρουόμενες απόψεις του.

Η γεμάτη σασπένς υπόθεση βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα του εμφυλίου, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει πολυεπίπεδες πολιτικές και φιλοσοφικές προεκτάσεις. Μια ασφυκτικά καφκική ανάκριση λαμβάνει χώρα ενώπιον του κοινού, καθώς ο ανώνυμος ήρωας απολογείται στους δεσμώτες του για να εξιστορήσει τι πραγματικά συνέβη και να απαλλαγεί από τις κατηγορίες δολιοφθοράς.

Ο Αλεξάνδρου είναι μια μοναχική μορφή που ασκεί δριμεία κριτική στην έννοια της επανάστασης, χωρίς όμως να την αποκαθηλώνει. Αυτό που δείχνει μέσα από τη διαδικασία της ανάκρισης είναι πώς οι μηχανισμοί της εξουσίας προσπαθούν να τσακίσουν το άτομο, σε μια διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στο εγώ και στο εμείς, όπου δεν υπάρχουν καλοί και κακοί.

Εκεί βρίσκεται και η κεντρική διάσταση του μεγάλου προβλήματος των επαναστατικών ιδεών, που καλούν τους ανθρώπους να υποτάξουν την υποκειμενικότητά τους στο όνομα του σκοπού. Ο συγγραφέας αναγνωρίζει αυτή την αναγκαιότητα, ταυτόχρονα όμως κρίνει τις διαστάσεις που παίρνει στην καθημερινότητα της πολιτικής πράξης.

Ανεξάρτητα από τις αγωνίες που κουβαλούσε, ο Αλεξάνδρου πίστεψε στον κομμουνισμό τίμια και απόλυτα. Εγκατέλειψε βαθμιαία την ένταξή του στο Κόμμα και τις αριστερές του ιδέες, χωρίς ωστόσο να περάσει ποτέ στην αντίπαλη πλευρά, δεχόμενος τους διωγμούς ως αριστερός. Πίσω από τον κομμουνισμό υπήρχε πάντα γι' αυτόν ο ανθρωπισμός, η ισότητα και η δικαιοσύνη.

Ο Φώτης Μακρής ερμηνεύει σε έναν συγκλονιστικό μονόλογο τον ταραγμένο αυτόν ήρωα, που σταδιακά αμφισβητεί κάθε είδους πεποίθηση. Το έργο έχει διαβαστεί ως αλληγορία για τον εμφύλιο, ως καταγγελία ενάντια σε κάθε είδους εξουσία, αλλά και ως σχόλιο πάνω στον δυτικό πολιτισμό.

Πέρα από το Studio Μαυρομιχάλη, ο Φώτης Μακρής ταξίδεψε όλα αυτά τα χρόνια με «Το Κιβώτιο» σε 40 πόλεις σε όλη την Ελλάδα, καθώς και στην Πάφο της Κύπρου, στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2017. Τη σκηνογραφία υπογράφει ο Διονύσης Μανουσάκης και τη μουσική ο Γιώργος Νινιός. Η παράσταση διαρκεί 75 λεπτά χωρίς διάλειμμα.