Η αρχαία ελληνική λύρα βρήκε τη θέση της στο soundtrack της «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν χάρη στην Ρόζα Φραγκοράπτη, μουσικολόγο και λυρίστρια από τη Θεσσαλονίκη. Σε ηχογραφήσεις που έγιναν σε στούντιο του Λονδίνου, η ίδια ερμήνευσε τις γραμμές του οργάνου που στηρίζει, μαζί με τον αυλό, τη μουσική ταυτότητα της πολυαναμενόμενης υπερπαραγωγής.

Η πρόταση συνεργασίας της ήρθε, όπως έχει περιγράψει η ίδια, χωρίς καμία ένδειξη για το ποιο ήταν το πρότζεκτ. «Έλαβα ένα mail χωρίς πολλές πληροφορίες και όταν έφτασα στο στούντιο ανακάλυψα ότι πρόκειται για την “Οδύσσεια”. Ήταν μια μεγάλη έκπληξη», ανέφερε η Φραγκοράπτη.

Δύο όργανα, καμία ορχήστρα

Η μουσική επένδυση της «Οδύσσειας» δεν στηρίζεται σε παραδοσιακή ορχήστρα, αλλά σχεδόν αποκλειστικά στη λύρα και τον αυλό. «Δεν υπάρχουν ορχήστρες, δεν υπάρχουν διθυραμβικές συνθέσεις. Είναι όλο βασισμένο σε μίνιμαλ ηχόχρωμα, της λύρας, που είναι μεγάλος συμβολισμός για το ομηρικό έπος, και του αυλού. Όταν ακούτε έγχορδα, θα είναι η λύρα, ενώ όταν ακούτε πνευστά, θα είναι ο αυλός», εξήγησε η μουσικολόγος, σημειώνοντας πως επρόκειτο για ρίσκο, καθώς και τα δύο όργανα βρίσκονται ακόμη σε στάδιο επιστημονικής ανασύνθεσης.

Στο στούντιο συνεργάστηκε με τον συνθέτη Λούντβιχ Γιόρανσον (Ludwig Goransson) και την ηχητική ομάδα της ταινίας, χωρίς αυστηρή παρτιτούρα: είχε, όπως εξήγησε, ελευθερία να δοκιμάσει τεχνικές και να αυτοσχεδιάσει πάνω στο όργανο που κατασκεύασε ο Νικόλαος Μπρας, δημιουργός εξειδικευμένος στην κατασκευή αρχαίων ελληνικών μουσικών οργάνων. Η ίδια παίζει λύρα πάνω από δέκα χρόνια και έχει ασχοληθεί ερευνητικά με την αρχαία ελληνική μουσική, διευκρινίζοντας πάντα πως ο ακριβής ήχος της εποχής δεν μπορεί να είναι γνωστός με απόλυτη βεβαιότητα παρά μόνο μέσα από τεκμηριωμένες υποθέσεις.

Η συνάντηση με τον Νόλαν

Στην επίσημη πρεμιέρα της ταινίας στο Λονδίνο, πριν από λίγες ημέρες, η Φραγκοράπτη άκουσε για πρώτη φορά το τελικό αποτέλεσμα στη μεγάλη οθόνη και είχε την ευκαιρία να μιλήσει από κοντά με τον σκηνοθέτη. «Ήταν πάρα πολύ χαρούμενος και πάρα πολύ απλός άνθρωπος. Με ευχαρίστησε για τη συμμετοχή μου κι εγώ τον ευχαρίστησα που με επέλεξε. Ήταν μια πολύ απλή συζήτηση και δεν ένιωσα σε καμία περίπτωση ότι μιλούσα με τον Κρίστοφερ Νόλαν», περιέγραψε.

Κλείνοντας, εξέφρασε την ελπίδα η μουσική της ταινίας να διακριθεί στα επόμενα βραβεία Όσκαρ: «Ελπίζω ότι θα δούμε υποψηφιότητα για Όσκαρ για τη μουσική της ταινίας».

Η συμμετοχή της Φραγκοράπτη δεν είναι η πρώτη της παρουσία σε μεγάλη παραγωγή· είχε προηγηθεί η συνεργασία της με τον αυλητή Callum Armstrong στο soundtrack του «Diablo IV: Lord of Hatred», μέσα από το μουσικό σχήμα «ΗΧΩ». Η ίδια πιστεύει πως η έκθεση της λύρας σε τόσο μεγάλο κοινό μπορεί να αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για ένα όργανο που, όπως λέει, παραμένει σήμερα περισσότερο άγνωστο παρά παρεξηγημένο.