Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ανακοίνωσε την απονομή του πρόσφατα θεσπισμένου βραβείου Mediterranean Video Art Production Grant 2026 του Ιδρύματος Han Nefkens στον Γαλλολιβανέζο καλλιτέχνη Valentin Noujaim, γεννημένο το 1991, που ζει και εργάζεται μεταξύ Αθήνας και Παρισιού.

Το βραβείο θεσπίστηκε κατόπιν πρωτοβουλίας του ΕΜΣΤ και της Καλλιτεχνικής Διευθύντριάς του, Κατερίνας Γρέγου, με στόχο την έμπρακτη στήριξη καλλιτεχνών που ασχολούνται με την παραγωγή έργων βίντεο από την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Πρόκειται για πρωτοβουλία ευθυγραμμισμένη με την ταυτότητα του ΕΜΣΤ ως φορέα που αναδεικνύει την τέχνη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου.

Η υποτροφία ανέρχεται σε 25.000 ευρώ, σημαντικά αυξημένη σε σχέση με το προηγούμενο ύψος της επιχορήγησης του Ιδρύματος Han Nefkens, που ήταν 15.000 δολάρια ΗΠΑ, γεγονός που υπογραμμίζει την ενισχυμένη δέσμευση του ιδρύματος στη video art που παράγεται στη Μεσόγειο.

Το νέο έργο που θα δημιουργήσει ο Noujaim θα παρουσιαστεί στο ΕΜΣΤ, καθώς και στα ιδρύματα του δικτύου που συστάθηκε ειδικά για το βραβείο: το SALT στην Κωνσταντινούπολη, το MACRO στη Ρώμη, το Bonner Kunstverein στη Βόννη, το Fotografiska Shanghai, το Cukrarna Gallery στη Λιουμπλιάνα και το Havremagasinet Lanskonsthall στο Μποντέν.

Ο ίδιος ο καλλιτέχνης δήλωσε πως δημιουργεί ταινίες και έργα για χώρους που χτίστηκαν για να κρατήσουν για πάντα και είναι ήδη ερείπια, για σώματα που κινούνται μέσα σε αρχιτεκτονικές σχεδιασμένες να τα αποκλείουν. Όπως ανέφερε, τον ελκύει η κατάρρευση όχι ως καταστροφή αλλά ως κατάσταση που εκτείνεται στον χρόνο, ο τρόπος με τον οποίο η εξουσία εγκιβωτίζεται στο μπετόν, στον πολεοδομικό σχεδιασμό και στην εικόνα.

Ο Noujaim σημείωσε ακόμη ότι το βραβείο αντιπροσωπεύει κάτι σπάνιο στη ζωή ενός καλλιτέχνη, την άδεια να ακολουθήσει ένα ερώτημα πριν αυτό διαμορφωθεί πλήρως και να κάνει έρευνα χωρίς να χρειάζεται να τη δικαιολογήσει. Όπως είπε, το να κάνει ταινίες είναι για εκείνον τρόπος να νοηματοδοτεί όσα δεν μπορούν ακόμη να ειπωθούν.

Η κριτική επιτροπή δήλωσε πως εντυπωσιάστηκε από την πρωτότυπη συμβολή του Noujaim στην πρακτική της κινούμενης εικόνας και από τη διάθεσή του να εισέλθει σε νέα φάση της καλλιτεχνικής του εξέλιξης, εκτιμώντας ότι η επιχορήγηση μπορεί να στηρίξει ουσιαστικά ένα πολλά υποσχόμενο και διαρκώς εξελισσόμενο έργο.

Σύμφωνα με την επιτροπή, οι ταινίες του Noujaim προτείνουν μια ξεχωριστή προσέγγιση της πόλης και της αρχιτεκτονικής, αντιμετωπίζοντάς τις ως ζωντανούς οργανισμούς που διαμορφώνονται από τη μνήμη αλλά και από συστήματα παρακολούθησης και κοινωνικού ελέγχου, θίγοντας ζητήματα όπως ο εξευγενισμός υποβαθμισμένων περιοχών, η αλλοτρίωση, ο εκτοπισμός και το ανήκειν.

Ο Valentin Noujaim είναι απόφοιτος της σχολής κινηματογράφου La Femis στο Παρίσι και πρώην φιλοξενούμενος φοιτητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών Stadelschule στη Φρανκφούρτη. Είναι δημιουργός της τριλογίας La Defense, που αποτελείται από τα έργα Pacific Club (2023), To Exist Under Permanent Suspicion (2024) και Demons to Diamonds (2025), και έχει παρουσιάσει δουλειά του στο MoMA, στο Centre Pompidou, στο ICA του Λονδίνου και στην Kunsthalle της Βασιλείας. Συμμετείχε επίσης στην Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης το 2025 και στην Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης το 2026.

Πρόεδρος της καταληκτικής κριτικής επιτροπής ήταν ο Han Nefkens, ιδρυτής του ομώνυμου ιδρύματος, με τη συμμετοχή στελεχών από το ΕΜΣΤ και από τα υπόλοιπα ιδρύματα του δικτύου. Από τη μακρά λίστα υποψηφίων προέκυψε αρχικά μια βραχεία λίστα εννέα καλλιτεχνών, ανάμεσά τους οι Janis Rafa από την Ελλάδα, η Marianne Fahmy από την Αίγυπτο και ο Deniz Tortum από την Τουρκία και τις ΗΠΑ, πριν η επιτροπή καταλήξει στον Valentin Noujaim.